26.06.2021 tarih ve 31167 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 19.02.2020 tarih ve E.2020/1, K.2020/1 sayılı Bölge İdare Mahkemesi Kararları Arasındaki Ayrılıkların Giderilmesi İstemi Hakkındaki kararı ile ithal edilen eşyaya ilişkin gözetim önlemleri nedeniyle fazla ödenen vergilerin Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi kapsamında iadesinin mümkün olduğuna karar verilmiştir. Bu gelişme sonrası gözetim önlemleri çerçevesinde fazla ödenen vergilerin iadesiyle ilgili ihtilaflar yükümlüler lehine çözüme kavuşmuş iken bu nitelikteki iade istemlerinin önüne geçebilmek amacıyla 29.07.2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7333 sayılı “Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” Kanun’un 13. maddesiyle Gümrük Kanunu’nun 211. maddesinde değişiklik yapılmış ve maddenin birinci fıkrasının ikinci paragrafına “kasten yaptığı bir tahrifat” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması” ibaresi eklenmiştir. Yapılan bu değişiklik sonrasında artık gözetim belgesi alma zorunluluğu ve yarattığı proedürden kaçınarak gümrük kıymetini yükselterek fazla vergi ödedikten sonra bu vergilerin iadesi için hukuki yollara başvuran yükümlüler açısından artık bu yolun kapanım kapanmadığı ciddi olarak tatışma konusu olmaktadır.
Yapılan değişikliğin gerekçesine baktığımızda “4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesinin birinci fıkrasında yapılan düzenleme ile; yükümlülerin, ticaret politikası önlemlerinden kaçınmak için kendi beyanlarıyla eşyanın gümrük kıymetini artırmalarını müteakiben ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması önlenerek, Dünya piyasa fiyatlarından daha düşük fiyatlardan ithal edilen eşyaların gözetim uygulaması kapsamında izlenmesi ve ticaret politikası önlemlerinin etkisizleştirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.” ifadesi ile yapılan değişikliğin tamamen gözetim uygulaması kapmsaında fazla ödenen vergilern iade edilmesinin önüne geçilmek olduğu açıkça görülmektedir.

Yasa değişikliği ilk bakışta artık gözetim uygulaması kapsamında fazla ödenen vergilerin Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi çerçevesinde iade alınamayacağını göstermektedir. Bununla birlikte gerek getirilen düzenlemenin 211. maddenin ruhuna aykırı olması gerekse ithal eşyasının gümrük kıymetinin eşyanın satış bedeli olduğu yönündeki ulusal ve uluslararası düzenlemeler karşısında ortada Anayasa’ya aykırılık sorununun olduğu görülmektedir. Yükümlülerce Kanun değişikliğine karşın uygulamada davalar tekrar açılacağı düşünülmekte olup mahkemelerin bu konuda nasıl bir tutum sergileyeceği merak konusu olacaktır.